RUỒI ĐỤC TRÁI
Ruồi đục trái là đối tượng kiểm dịch thực vật rất gắt gao khi xuất khẩu trái cây. Ở Việt Nam có nhiều loài ruồi đục trái xuất hiện và gây hại nhưng nhưng phổ biến là Bactrocera dorsalis, loài Bactrocera correcta (gây hại các loại rau quả có màu đỏ) và loài Bactrocera cucurbitae (gây hại chủ yếu trên bầu, bí, dưa…).
I/ĐẶC ĐIỂM SINH HỌC VÀ GÂY HẠI
♦ Trứng hình hạt gạo, màu trắng sữa, khi sắp nở chuyển màu vàng nhạt.
♦ Dòi mới nở dài khoảng 1,5mm, phát triển đầy đủ dài 6-8mm, màu vàng nhạt, miệng có móc. Khi phát triển đầy đủ, Dòi búng mình rơi xuống đất để hóa nhộng trong đất, thời gian nhộng khoảng 7-12 ngày.
♦ Nhộng dài 5-7mm, có hình trứng dài, lúc đầu màu vàng nâu, khi sắp vũ hóa có màu nâu đỏ.
♦ Ruồi trưởng thành dài 6-9 mm, sải cánh rộng 1,3 mm, đầu có dạng hình bán cầu, mặt trước mầu nâu đỏ với 6 chấm đỏ mầu đen. Thân màu vàng nâu đỏ với những vân vàng, cánh trong, hình dạng giống nhưng nhỏ hơn ruồi nhà, hoạt động vào ban ngày. Thời gian sống của ruồi trưởng thành 1 – 3 tháng. Ruồi trưởng thành có thể bay rất xa.
♦ Ruồi cái dùng ống đẻ trứng chọc sâu vào vỏ quả rồi đẻ 5-10 trứng lên quả phần tiếp giáp giữa vỏ và thịt quả. Vỏ trái nơi ruồi đục vào có màu đen, mềm, ứ nhựa (gôm) tạo điều kiện cho nấm bệnh tấn công làm thối trái và có thể bị rụng hoặc vẫn đeo trên cây.
♦ Dòi nở ra đục ăn trong quả. 1 quả thường có nhiều dòi phá hại. Quả bị dòi đục thường bị bội nhiễm các loại vi sinh vật nên thối rất nhanh. Ruồi đục quả phá hại từ khi quả già đến chín.
♦ Ruồi đục trái gây hại trên nhiều loại cây trồng (Mít, mảng cầu, chuối, ổi, bưởi, thanh long, xoài…), trái cây bị ruồi đục thường thối và rụng, dòi nở sống bên trong trái, bên ngoài vỏ có vết châm kim và ứa nước (gôm).
♦ Khi trưởng thành dòi chui ra khỏi trái rơi xuống đất hóa nhộng.
♦ Trên hoa lan: Ruồi vàng thường chích và đẻ trứng trên lá, vòi hoa làm teo vòi rụng nụ.
II/CÁC BIỆN PHÁP PHÒNG TRỪ HIỆN NAY
1/ Vệ sinh vườn sau thu hái, không neo trái chín quá lâu trên cây, không thu hái kéo dài, cắt tỉa cành, thu gom trái rụng tiêu hủy. Ngoài ra, nông hộ cần xới xáo lật đất, cho ngập nước mặt liếp 2-3 ngày để diệt nhộng ruồi trong đất.
2/Bao trái: bằng giấy dầu, giấy keo bâu áo,… sau đậu trái 5-6 tuần (qua giai đoạn rụng sinh lý).
3/Diệt ruồi đực bằng bẫy pheromone sinh dục (sex pheromones): thường treo lọ, keo, lon… gắn miếng gạc thấm chất dẫn dụ ruồi đực Methyl eugenol để thu hút và tiêu diệt ruồi đực. Các chế phẩm thường dùng như Vizubon D, Ruvacon, Jianet,… đặt 2-3 bẫy/ công vườn.
4/Diệt cả ruồi đực lẫn ruồi cái: Dùng bả mồi thức ăn ưa thích của ruồi đục trái là Protein thủy phân, trộn với thuốc trừ sâu, phun một ít (khoảng 20 cc) lên tán lá / cây lúc sáng sớm để ruồi ăn và chết.
Chú ý
♦ Khi áp dụng bẫy pheromone sinh dục, hoặc bả mồi protein thủy phân, bả mồi trái cây chín,… cần phải đặt liên tục và nhà vườn cùng tiến hành trên diện rộng.
♦ Do ruồi đục trái trưởng thành có thời gian sống dài 1 – 3 tháng và bay xa nên việc sử dụng các loại thuốc hóa học để phun thường ít mang lại hiệu quả.
